ئابباسىيلار خاندانلىقى

ئورنى Wikipedia

ئابباسىيلار خاندانلىقى (阿拔斯王朝)

ئەرەب ئىمپىرىيسىنىڭ خانلىقى.جۇڭگۇنىڭ تارىخلىردا قارا يەكتەكلىك تارجىيىيىكلار دەپ خاتىرلەنگەن.غەرب تارىخىدا شەرقى ساراسىن ئىمپىرىيسى دەپ خاتىرلەنگەن.مىلادى 750-يىلى ئەبۇس ئابباس (724-754) ئۆمەييە خاندانلىقىنى ئاغدۇرۇپ تاشلىغاندىن كىيىن ئابباسىيلار خاندانلىقىنى قۇرغان.ئەبۇل ئابباس مەككىدىكى قۇرەيىش قەبىلىسىنىڭ ھاشىم جەمەتىدىكى ئابباسنىڭ ئەۋلادى بولغاچقاشۇنداق دەپ ئاتالغان.ئىمپىرىيە تازا گۇللەنگەن مەزگىلدەئاسىيا ،ياۋرۇپا ۋە ئافرىقادىن ئىبارەت ئۇچ قىتئەگە كىڭەيگەن.Ⅸئەسىرنىڭ ئوتتورىدىنⅨ نىڭ ئالدىنقى يېرىمىگىچە خەلىپە مەنسۇر ،ھارۇن،مەمۇر قاتارلىقلار تەخىتتە ئولتۇرغان بولوپ خاندانلىق تازا ەۇللەنگەن .پايتەختى باغدات ئاۋاتلىشىپ سودا- سانائەت مەركىزىگە ئايلانغان.لىكىن ھۆكۇمران سىنىپنىڭ زۇمبورلىقى تۇپەيلى خەلىق قوزغىلاڭ كۆتۇرگەن،يەرلىك باش ۋالىيلار پۇرسەتتىن پايدىلنىپ جايلارنى بۆلۈشىۋىلىپ يەرلىك فىئودال خانلىقلارنى قۇرغان،Ⅸ ئەسىرنىڭ ئوتتورلىرىدىن باشلاپ تۇرك مۇھاپىزەتچى ئارمىىيسىنىڭ كۇچى زورىيىپ خەلىپىنى كونتىرول قىلىشقا باشلىغان،945-يىلى شىئە مەزھىپىىىگە ئىتقات قىلىدىغان بۇئى خاندانلىقىنىڭ ھۆكۇمرانلىرى باغداتقا بىسىپ كىرىپ خەلىپىنى سىياسىي ھوقوقىدىن مەھروم قىلىپ ئۇنىڭ دىنىي رەھبەرلىك ھوقوقىنىلا ساقلاپ قالغان.

1055-يىلى ئوتتورا ئاسىيادىكى سالچۇق تۇركلىرى باغداتنى ئىشخال قۇرغان.1258-يىلى موڭغۇللار بىسىپ كىرىپ خەلىپىنى بىكار قىلغان ھەمدە ئۆلتۇرگەن،ئابباس خاندانلىقى مۇنقەرىز بولغان.