ئېكوسىستەم

ئېكوسىستەم (ئېكولوگىيە سىستېمىسى) مەلۇم بىر مۇھىت ئىچىدە ئۆز-ئارا تەسىر كۆرسىتىدىغان بارلىق ئورگانىزملار ۋە مۇھىتنىڭ ئۆزىنىڭ ئورتاق ئاتالغۇسى. ئابىئوتىك ئامىللار (مەسىلەن، ھاۋا، سۇ ۋە تۇپراق) ۋە بۇ مۇھىتتىكى ئورگانىزملار ئۆز-ئارا تەسىر كۆرسىتىپ، ئۈزلۈكسىز ماددا ئالماشتۇرۇپ ۋە ئېنېرگىيە ئۆتكۈزۈپ، بۇ ئېقىملارنىڭ باغلىنىشى ئارقىلىق بىرلىككە كەلگەن بىر پۈتۈنلۈكنى شەكىللەندۈرىدۇ.

ئېكوسىستەم (Ecosystem) — مەلۇم بىر تەبىئىي مۇھىتتا بىرلىكتە ياشايدىغان بارلىق جانلىقلار (ئۆسۈملۈك، ھايۋانات، مىكرو ئورگانىزملار) ۋە ئۇلار ياشايدىغان جانسىز مۇھىتنىڭ (سۇ، تۇپراق، ھاۋا، قۇياش نۇرى) بىرلىشىشىدىن ھاسىل بولغان مۇرەككەپ سىستېمىدۇر.ئېكوسىستېمىنىڭ ئاساسلىق تەركىبلىرى ۋە ئالاھىدىلىكلىرى تۆۋەندىكىچە:جانلىق تەركىبلەر:ئىشلەپچىقارغۇچىلار: قۇياش نۇرىدىن پايدىلىنىپ ئوزۇقلۇق بىرىكتۈرىدىغان يېشىل ئۆسۈملۈكلەر.ئىستېمالچىلار: ئۆسۈملۈك ياكى باشقا ھايۋانلارنى يەپ ياشايدىغان جانلىقلار (ئوتخور ۋە گۆشخور ھايۋانلار).پارچىلىغۇچىلار: ئۆلگەن جانلىقلارنى پارچىلاپ، ئۇلارنى قايتىدىن تۇپراققا ئوزۇقلۇق سۈپىتىدە قايتۇرىدىغان باكتېرىيە ۋە زەمبۇرۇغلار.جانسىز تەركىبلەر: قۇياش نۇرى، تېمپېراتۇرا، سۇ، تۇپراق، ھاۋا ۋە ئوزۇقلۇق ماددىلار.ئىقتىدارى: ئېكوسىستېمىدا ئېنېرگىيە ئېقىمى (قۇياشتىن باشلىنىدۇ) ۋە ماددا ئايلىنىشى يۈز بېرىدۇ. ھەر بىر ئەزا بىر-بىرىگە زەنجىرسىمان باغلانغان بولۇپ، بىرىگە زىيان يەتسە پۈتكۈل سىستېمىنىڭ تەڭپۇڭلۇقى بۇزۇلىدۇ.تۈرلىرى:قۇرۇقلۇق ئېكوسىستېمىسى: ئورمان، يايلاق، چۆل-جەزىرە قاتارلىقلار.سۇ ئېكوسىستېمىسى: دېڭىز-ئوكيان، دەريا، كۆل ۋە سازلىقلار.ئاددىي قىلىپ ئېيتقاندا، ئېكوسىستەم تەبىئەتتىكى جانلىقلار بىلەن مۇھىتنىڭ بىر گەۋدىگە ئايلىنىپ، بىر-بىرىگە تايىنىپ ياشاش شەكلىدۇر.