تەكلىماكان قۇملۇقى
تەكلىماكان قۇملۇقى بولسا شىنجاڭ، خىمالىكاڭ لىك 38.53°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 82°10.
تەكلىماكان بولسا ئۇيغۇرچىدە «بارسا كەلمەس،تەكتى ماكان»دىگەن مەنىلەردە بولۇپ،«ھالاكەت دېڭىزى»دەپمۇ ئاتىلىدۇ.تەكلىماكان چوڭ قۇملۇقى بولسا دۆلىتىمىز چىگرىسى ئىچىدىكى ئەڭ چوڭ قۇملۇق بولۇپ ،نۆۋەتتە دۆلەت ئىچى-سىرتىدىكىلەرنىڭ ساياھەت قىلىش ۋە تەكشۈرۈش پائالىيتى بىلەن شۇغۇللىنىدىغان مۇھىم سورۇنىغا ئايلاندى.
بۇ قۇملۇق قەشقەرنىڭ شەرقىگە،تارىم ئويمانلىقىنىڭ مەركىزىگە جايلاشقان بولۇپ كۆلىمى337600 كۇۋادىرات كىلومىتىر كېلىدۇ،مەملىكەت بويىچە ئومۇمى قۇملۇق كۆلىمىنىڭ %47نى ئىگللەيدۇ. دۇنيا بويىچە يەتتە چوڭ قۇملۇقنىڭ بىرى بولۇپ ھىساپلىنىدۇ.بۇ يەردە قۇم بارخانلىرىنىڭ ئۈستىدە بىر تال گىياھمۇ ئۈنمەيدىغان بولۇپ ،ياۋروپا -ئاسىيا چوڭ قۇرۇقلىقىنىڭ قۇرغاقچىلىق مەركىزىدۇر.بۇ يەر غەربى شىمال شامىلى ۋە شەرقى شىمال شامىلىنىڭ ھۇجۇمىغا ئۇچراپ تۇرىدۇ.بوران-چاپقۇن كۆپ ھەم قاتتىق بولىدۇ.جەنۇبى قىسمىنىڭ قۇم بورانلىق كۈنلىرى 100كۈندىن ئاشىدۇ،قۇملار ئۈزلۈكسىز جەنۇپقا يۈتكىلىدۇ.1000يىلدىن بىرى،قۇملۇقلار جەنۇپقا 10 مىتىردىن يۈزمىڭمىتىرچە يۈتكەلگەن.بۇخىل ئەھۋال تەكلىماكان قۇملۇقىنىڭ ئەرەپ يېرىم ئارىلىدىكى قۇملۇقتىن قالسا دۇنيادىكى ئىككىنچى چوڭ قۇملۇق بولىشىغا سەۋەپ بولغان. قۇم دۆۋىلىرىنىڭ ئۈستىدە بەزىدە يۇلغۇن ئۆسۈپ، قۇم بارخانلىرىنىڭ يۈتكىلىشىنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ. لوپنۇر كۆلى بولسا تەكلىماكان قۇملۇقىنىڭ ئەك پەس يىرىگە جايلاشقان بولۇپ تارىم دەريا سۈيىنىڭ ئاخىرقى نۇقتىسىدۇر،دېڭىز يۈزى بىلەن بولغان ئارلىقى 780 مىتىر كېلىدۇ.بۇرۇن قۇم بارخانلىرىنىڭ يۈتكىلىشى سەۋەپلىك بۇ كۆلنى «يۈتكەلمە كۆل» دەپ قاراپ كەلگەن.
مەزمۇنى |
