شىمالىي قۇتۇپ ئېيىقى

ئورنى Wikipedia
Jump to navigation Jump to search
شىمالىي قۇتۇپ ئېيىقى, ئالياسكا.

شىمالىي قۇتۇپ ئېيىقى (Ursus maritimus) گۆشخور ئېيىق بولۇپ ، ئۇنىڭ ئانا دائىرىسى ئاساسەن شىمالىي قۇتۇپ چەمبىرىكى نىڭ ئىچىدە بولۇپ ، شىمالىي قۇتۇپ ، ئۇنىڭ ئەتراپىدىكى دېڭىز ۋە ئەتراپتىكى قۇرۇقلۇق ئاممىسىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ئۇ چوڭ ئېيىق بولۇپ ، چوڭلۇقى ھەممىگە قادىر كودىياك ئېيىقى (Ursus arctos middendorffi) بىلەن ئوخشاش. توڭگۇز (قۇرامىغا يەتكەن ئەر) نىڭ ئېغىرلىقى 350-700 كىلوگىرام ئەتراپىدا ، بىر ئۇرۇق (قۇرامىغا يەتكەن ئايال) نىڭ يېرىمى ئەتراپىدا. شىمالىي قۇتۇپ ئېيىقى ھازىر بار بولغان ئەڭ چوڭ قۇرۇقلۇق گۆشخور ھايۋانلىرى بولۇپ ، پەقەت كودىياك ئېيىقى بىلەن رىقابەتلىشىدۇ. گەرچە ئۇ قوڭۇر ئېيىقنىڭ ئاچا-سىڭىل تۈرى بولسىمۇ ، ئەمما تەرەققىي قىلىپ تار ئېكولوگىيىلىك ئورۇننى ئىگىلىدى ، نۇرغۇن بەدەن ئالاھىدىلىكى سوغۇق تېمپېراتۇرىغا ، قار ، مۇز ۋە ئوچۇق سۇدىن ئۆتۈش ۋە ئوۋ تامغىسىغا ماسلاشتى. ئۇنىڭ يېمەكلىكى. گەرچە كۆپىنچە شىمالىي قۇتۇپ ئېيىقلىرى قۇرۇقلۇقتا تۇغۇلغان بولسىمۇ ، ئەمما ئۇلار كۆپىنچە ۋاقتىنى دېڭىز مۇزلىرىغا سەرپ قىلىدۇ. ئۇلارنىڭ ئىلمىي ئىسمى «دېڭىز ئېيىقى» مەنىسىنى بىلدۈرىدۇ ۋە بۇ پاكىتتىن كەلگەن. شىمالىي قۇتۇپ ئېيىقلىرى ئۆزلىرى ياقتۇرىدىغان يېمەكلىكلەرنى دېڭىز مۇزلۇقىنىڭ چېتىدىن ئوۋلايدۇ ، دېڭىز مۇزلىرى يوق ۋاقىتتا ھەمىشە ماي زاپىسىدىن ياشايدۇ. ئۇلارنىڭ دېڭىز مۇزلىرىغا بېقىنىشى سەۋەبىدىن ، شىمالىي قۇتۇپ ئېيىقلىرى سۈت ئەمگۈچىلەر دەپ ئايرىلىدۇ. كېلىمات ئۆزگىرىشى كەلتۈرۈپ چىقارغان ياشاش مۇھىتىنىڭ يوقىلىشى سەۋەبىدىن ، شىمالىي قۇتۇپ ئېيىقى ئاجىز تۈرلەر قاتارىغا كىرىدۇ. نەچچە ئون يىلدىن بۇيان ، كەڭ كۆلەملىك ئوۋ ئوۋلاش بۇ تۈرنىڭ كەلگۈسىگە بولغان ئەندىشىسىنى قوزغىدى ، ئەمما كونترول قىلىش ۋە نورما كۈچكە ئىگە بولۇشقا باشلىغاندىن كېيىن ، كىشىلەر قايتا ئۆرلىدى. تارىختا شىمالىي قۇتۇپ ئېيىقى «ئاق ئېيىق» دەپمۇ ئاتالغان.