يامغۇر

ئورنى Wikipedia
Jump to navigation Jump to search
ئۆگزىدە قاتتىق يامغۇر

يامغۇر تامچە شەكلىدىكى سۇيۇق سۇ بولۇپ ، ئاتموسفېرا سۇ ھورىدىن يىغىلىپ ئاندىن ئېغىرلىق كۈچىگە چۈشۈپ قالىدۇ. يامغۇر سۇ دەۋرىنىڭ مۇھىم تەركىبىي قىسمى بولۇپ ، تاتلىق سۇنىڭ كۆپ قىسمىنى يەر شارىغا قويۇشقا مەسئۇل. ئۇ نۇرغۇن تىپتىكى ئېكولوگىيىلىك سىستېمىلارنى ، شۇنداقلا سۇ ئېلېكتر ئىستانسىلىرى ۋە زىرائەتلەرنى سۇغىرىشنى مۇۋاپىق شارائىت بىلەن تەمىنلەيدۇ.

يامغۇر ئىشلەپچىقىرىشنىڭ ئاساسلىق سەۋەبى نەملىك ھاۋارايى سېپى دەپ ئاتالغان ئۈچ ئۆلچەملىك تېمپېراتۇرا ۋە نەملىك سېلىشتۇرمىسى. ئەگەر يېتەرلىك نەملىك ۋە يۇقىرىغا ھەرىكەت بولسا ، تار يامغۇرلۇق بەلۋاغقا تەشكىللىيەلەيدىغان كۇمۇلونىمبۇس (گۈلدۈرمامىلىق بۇلۇت) قاتارلىق تۇتاش بۇلۇتلاردىن (كۈچلۈك يۇقىرىغا تىك تىك ھەرىكەت بارلار) يامغۇر يېغىدۇ. تاغلىق رايونلاردا ، قاتتىق يامغۇر يېغىشى مۇمكىن ، يەر يۈزىنىڭ شامال تەرىپىدە ئېگىزلىكتە ئېقىن مىقدارى ئەڭ يۇقىرى چەككە يەتكەندە ، نەم ھاۋانى قويۇقلىشىشقا ۋە تاغ تەرەپتىكى يامغۇردەك يېغىشقا مەجبۇر بولىدۇ. تاغ باغرىدا ، تۆۋەن ئېقىندىن كېلىپ چىققان قۇرغاق ھاۋا سەۋەبىدىن قۇملۇق ئىقلىملىرى مەۋجۇت بولۇپ ، ھاۋا ماسسىسىنىڭ ئىسسىشى ۋە قۇرۇشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. يامغۇر ياغىچى ياكى رايونلار ئارا بىرىكىش رايونىنىڭ ھەرىكىتى ساۋەننا ھاۋاسىغا يامغۇرلۇق پەسىللەرنى ئېلىپ كېلىدۇ.

شەھەرنىڭ ئىسسىقلىق ئارىلى تەسىرى يامغۇرنىڭ كۆپىيىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ ، مەيلى مىقدارى ۋە كۈچلۈكلىكى بولسۇن ، شەھەرلەرنىڭ تۆۋەنلىشى. يەرشارىنىڭ ئىسسىپ كېتىشىمۇ يەرشارى مىقياسىدا ھۆل-يېغىن ئەندىزىسىدە ئۆزگىرىش پەيدا قىلماقتا ، بۇنىڭ ئىچىدە شىمالىي ئامېرىكىنىڭ شەرقىدىكى ھۆل-يېغىن ۋە ئىسسىق بەلۋاغنىڭ قۇرغاق شارائىتى بار. جەنۇبىي قۇتۇپ ئەڭ قۇرغاق قۇرۇقلۇق. يەر شارىنىڭ يىللىق ئوتتۇرىچە ھۆل-يېغىن مىقدارى 715 مىللىمېتىر (28.1 ئىنگلىز چىسى) ، ئەمما پۈتكۈل يەرشارىدا 990 مىللىمېتىر (39 ئىنگلىز چىسى) دىن خېلىلا يۇقىرى. كوپپېن تۈرگە ئايرىش سىستېمىسى قاتارلىق كېلىماتنى تۈرگە ئايرىش سىستېمىسى يىللىق ئوتتۇرىچە ھۆل-يېغىن ئىشلىتىپ ، ئوخشىمىغان كېلىمات تۈزۈمىنى پەرقلەندۈرۈشكە ياردەم بېرىدۇ. يامغۇر ئۆلچەش ئەسۋابى ئارقىلىق ئۆلچىنىدۇ. يامغۇر مىقدارىنى ھاۋارايى رادارى ئارقىلىق مۆلچەرلىگىلى بولىدۇ.

يامغۇر باشقا سەييارىلەردىمۇ بىلىنىدۇ ياكى گۇمانلىنىدۇ ، ئۇ بەلكىم مېتان ، نېئون ، گۈڭگۈرت كىسلاتاسى ، ھەتتا تۆمۈردىن تەركىب تاپقان بولۇشى مۇمكىن.